Zapraszamy na prelekcje Piotra Babinetza
Rok Józefa Maksymiliana Ossoliński
„Ludzie Ossolineum związani z Podkarpaciem”
13 października (wtorek) 2026 r., godz. 18.00
Kamienica Zgoda, ul. Józefa Piłsudskiego 14
JÓZEF MAKSYMILIAN OSSOLIŃSKI
herbu Topór (1748/1754 – 1826)
i ludzie Ossolineum związani z Podkarpaciem
J. M. Ossoliński – bibliofil, pisarz, historyk literatury i badacz Słowiańszczyzny, urodził się w Woli Mieleckiej w Ziemi Sandomierskiej. Pracował naukowo w bibliotekach: królewskiej oraz biskupów Załuskich. W Wiedniu był prefektem Biblioteki Nadwornej, wspierał polskich studentów i bronił działaczy niepodległościowych przed zaborcą. Zainicjował powołanie katedry języka i literatury polskiej na Uniwersytecie Lwowskim.
Józef Maksymilian w 1817 roku ufundował i założył „Bibliotekę Publiczną pod imieniem Ossolińskich”. Przy wsparciu Samuela Linde zgromadził bezcenny zbiór starodruków, rękopisów, map, rycin, książek i czasopism. W porozumieniu z Henrykiem Lubomirskim z Przeworska, włączył do Ossolineum jego zbiory sztuki jako Muzeum Książąt Lubomirskich. Stopniowo uruchamiano czasopismo naukowe, wydawnictwo, drukarnię i fundusz stypendialny.
Bibliotekę Zakładu Narodowego im. Ossolińskich otwarto dla czytelników we Lwowie w 1832 roku. Większość zbiorów przetrwała wojny, zabory oraz wymuszone sowiecką okupacją przeniesienie najcenniejszych z nich do Wrocławia. Od dwustu lat, dzięki pracy i poświęceniu wielu pokoleń, Ossolineum jest jednym z najważniejszych ośrodków polskiej nauki i kultury – świątynią książki umacniającą naszą narodową tożsamość i wspólnotę.
Większość ludzi wspierających J. M. Ossolińskiego, a także pracowników i donatorów Ossolineum była związana z szeroko rozumianym Podkarpaciem, np. ksiądz Franciszek Siarczyński, Gwalbert Józef Pawlikowski, Jan Feliks Tarnowski, Konstanty Słotwiński, Adam Kłodziński, Wincenty Pol, Maurycy Dzieduszycki, Karol Szajnocha, Stanisław Michał Starowieyski, Władysław Bełza, Ludwik Bernacki, Władysław Wisłocki, Czesław Nanke, Izydora Dąmbska, Mieczysław Gębarowicz, Roman Aftanazy i Adam Fastnacht – należy się Im nasza szczególna pamięć i szacunek.
Uchwałą Sejmu RP, w związku z 200. rocznicą śmierci twórcy Ossolineum, rok 2026 jest Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.
*Piotr Babinetz* – krośnianin, historyk, absolwent Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Krośnie i Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 80. działał w antykomunistycznej grupie młodzieżowej, związanej z pismem konspiracyjnym „Goniec Podkarpacki”. Działał w zarządzie Podkarpackiego Towarzystwa Historycznego, był współpracownikiem Katolickiego Radia Fara, twórcą audycji historyczno-muzycznej „Ojczyzna”. Od lat jest przewodniczącym Komitetu Ratowania Starego Cmentarza w Krośnie, organizatorem wystaw, koncertów i upamiętnień tradycji niepodległościowych. W 1998 r. został wybrany radnym Miasta Krosna, później Sejmiku Województwa Podkarpackiego, a w 2007 r. posłem na Sejm RP. Sprawował funkcję przewodniczącego Komisji Kultury i Środków Przekazu, Rady Instytutu Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Profesora Wacława Felczaka oraz Polskiej Grupy Unii Międzyparlamentarnej. Od 2022 r. działa w Radzie Mediów Narodowych. Od 1999 r. jest pracownikiem Muzeum Podkarpackiego w Krośnie (obecnie na urlopie bezpłatnym). Aktywnie wspiera lokalne środowiska kultury jako członek rad muzealnych Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu i Muzeum Historycznego – Zamek w Sanoku.
Jest autorem wielu artykułów i publikacji, m.in.: „Generał Tadeusz Rozwadowski – zapomniany bohater”, [w:] „Goniec Podkarpacki” pod pseudonimem Scott (1987); „Wokół budowy i próby wysadzenia pomnika wdzięczności Armii Czerwonej w Krośnie”, [w:] „Dzieje Podkarpacia” T. 7, (2003); „Przejście generała Kazimierza Sosnkowskiego przez Karpaty na Węgry w 1939 roku w świetle relacji jego uczestników”, [w:] „Kazimierz Sosnkowski…” (2005); „Związki rafinerii krośnieńskiej z Józefem Piłsudskim i ruchem strzeleckim”, [w:] „Wiek Nafty” nr 3 (2005); „Krośnieńskie refleksje w szesnastym roku Trzeciej Niepodległości”, [w:] „Wychowanie do patriotyzmu” (2006); „Gustaw Świderski (1891-1949)”, [w:] „Niepodległość” T. 57 (2007); „Świadomość narodowa i niepodległościowa w Krośnie w 1914 roku”, [w:] „Stan świadomości narodowej Polaków w przededniu niepodległości” (2010); „Obrońca Lwowa w 1939 roku. Pułkownik Władysław Suryn (1894-1940)”, [w:] „Kampania Polska ’39” (2011); „Jan Pelczar (1895-1940)”, [w:] „Z dziejów walk o niepodległość” T. 2 (2013); „Krośnieńscy strzelcy i ochotnicy do Legionów Polskich w świetle relacji Józefa Kwaciszewskiego i Franciszka Ptaka”, [w:] „Z dziejów …” T. 3 (2015); „Arcybiskup Ignacy Tokarczuk na krośnieńskich ścieżkach”, [w:] „Arystokrata ducha, wiary i miłości (2019); Wojna Polski Odrodzonej z bolszewią w latach 1919-1920 i jej Bohaterowie”, [w:] „Nasz Rymanów” (2021); „Siewacz” Niepodległości. Pułkownik Zygmunt Miłkowski „Jeż”, [w:] „Archiwum Wolności Europy Karpat” T. 2 (2024).
