Nazwa zadania:
Konserwacja obrazu wotywnego Andrzeja Momota Szebieńskiego herbu Biberstein tzw. z Wojkówki
Kwota dofinasowania:
50 000,00
Przebieg realizacji:
W 2025 roku Muzeum Podkarpackie w Krośnie otrzymało dofinansowanie od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie w wysokości: 50 000,00 zł na realizację zadania: Konserwacja obrazu wotywnego Andrzeja Momota Szebieńskiego herbu Biberstein tzw. z Wojkówki, datowanego na lata 1480-1490, jednego z najcenniejszych obiektów gotyckiego malarstwa tablicowego znajdującego się w zbiorach krośnieńskiego Muzeum.
Obraz został ufundowany przez Andrzeja Momota herbu Biberstein (syna Rafała właściciela pobliskiej Białkówki) zapewne dla kościoła parafialnego w Szebniach lub którejś z okolicznych kaplic. W 1958 roku przekazany został do zbiorów krośnieńskiego Muzeum przez Helenę z Trznadlów Baranową. Obraz przedstawia adorację Matki Boskiej z Dzieciątkiem przez donatora i św. Andrzeja Apostoła.
Zabytek jest unikatowym w skali kraju dziełem sztuki o wybitnych walorach historyczno-artystycznych i naukowych. Jednocześnie jest jednym z nielicznych tego typu obrazów i należy do czołowych dzieł sztuki gotyckiej w Polsce.
Celem zadania jest przeprowadzenie specjalistycznej konserwacji i zabezpieczenie gotyckiego dzieła sztuki będącego odzwierciedleniem historycznym i stylistycznym epoki, o znaczeniu europejskim przed niszczącym działaniem czasu, przedłużeniu jego istnienia oraz wskazaniem najkorzystniejszych warunków przechowywania. Pierwotne walory zabytku zostaną przywrócone i w pełni wyeksponowane.
Obraz wotywny Andrzeja Momota Szebieńskiego herbu Biberstein tzw. z Wojkówki po przeprowadzonej konserwacji prezentowany będzie na wystawie stałej Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.
Po otrzymaniu dofinansowania ze środków finansowych Województwa Podkarpackiego (50 tysięcy złotych) na konserwację cennego obrazu wotywnego Andrzeja Momota Szebieńskiego herbu Biberstein, tzw. z Wojkówki, jednego z najcenniejszych zabytków sztuki gotyckiej ze zbiorów Muzeum, obiekt został przekazany na Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, gdzie uznani specjaliści w zakresie konserwacji gotyckiej sztuki sakralnej – dr hab. Małgorzata Nowalińska i dr hab. Anna Sękowska, profesorki ASP podjęły się pracy nad tym cennym zabytkiem. Obecnie przeprowadzane są badania, m.in. rentgenowskie, które mogą przynieść nowe informacje dotyczące obiektu.
Poniżej zdjęcia rentgenowskie obrazu, wykonane przez dr Marię Goryl, WKiRSP ASP w Krakowie, ukazujące wcześniejszą, również gotycką, warstwę malarską.
Czekamy na wyniki wszystkich badań i powrót cennego obrazu do Krosna!
Efekty końcowe 2025 – sprawozdanie
Od wiosny tego roku na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie trwały prace związane z konserwacją jednego z najcenniejszych zabytków sztuki gotyckiej ze zbiorów Muzeum, obrazu wotywnego Andrzeja Momota Szebieńskiego herbu Biberstein, tzw. z Wojkówki. Obiekt został przekazany specjalistom w zakresie konserwacji gotyckiej sztuki sakralnej – dr hab. Małgorzacie Nowalińskiej oraz dr hab. Annie Sękowskiej. Profesorki ASP w Krakowie podjęły się pracy nad tym wyjątkowym dziełem sztuki, aby poprawić jego kondycję i stan zachowania, co pozwoliłoby krośnieńskim muzealnikom przenieść ten obiekt z magazynów Działu Artystycznego na ekspozycję, a naszej publiczności umożliwić obcowanie z nim w Muzeum.
Prace konserwatorskie obiektu poprzedziły szczegółowe badania, które pozwoliły poznać budowę techniczną i technologiczną obiektu, określenie zasięgu przekształceń, przybliżyć jego historię oraz określić stan zachowania obrazu. Podczas prac konsultowano zabiegi przy podobraziu drewnianym ze specjalistami w zakresie stabilizacji malowideł tablicowych: dr Aleksandrą Holą z Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, Głównym Konserwatorem Zamku na Wawelu, oraz dr Irmą Pawelską z ASP im. Jana Matejki w Krakowie. Zdecydowano o bardziej zachowawczym programie prac – bez demontowania drewnianej ramy obrazu. Jej odjęcie i ponowny montaż nie dawałby gwarancji stabilności stanu zachowania obiektu i mógłby wpłynąć negatywnie na estetykę całości.
Podczas procesu konserwatorskiego wykonano badania i analizy obrazu – fotografie w świetle białym, IR, UV, zdjęcia rentgenowskie cyfrowe, pobrano przekrój poprzeczny do analizy SEM-EDX, makroskany fluorescencji rentgenowskiej MAXRF. Wyniki badań dały możliwość odczytania szczegółów kompozycji spodniej obrazu.
Prace konserwatorskie miały bardzo czaso- i pracochłonny charakter. Podczas ich trwania m.in. wykonano kopię widocznej kompozycji malarskiej na folii przezroczystej, podklejono ruchome łuski warstwy malarskiej i zaprawy klejem dorszowym. Usunięto z lica obrazu późniejsze retusze i przemalowania warstwy malarskiej pochodzące z wcześniejszych konserwacji. Na ramie wykonano odkrywki w celu uchwycenia jej pierwotnej dekoracji. Usunięto kity wypełniające szczeliny między obrazem a ramą, odczyszczono odwrocie i zdjęto na kalce kopię jego dekoracji, wypełniono pęknięcia desek na ich łączeniach, uzupełniono ubytki srebrnej folii srebrem strąconym w proszku, opracowano estetycznie ramę, zabezpieczono ubytki zaprawy 5% szelakiem w alkoholu. Całość warstwy malarskiej została poddana retuszowi farbami aldehydowo-mocznikowymi i zabezpieczona werniksem pośrednim damarowym błyszczącym.
Przeprowadzenie tak specjalistycznych prac konserwatorskich było możliwe dzięki uzyskaniu przez Muzeum dofinansowania ze środków finansowych Województwa Podkarpackiego w wysokości 50 tysięcy złotych, za co dziękujemy Organizatorowi.
Podziękowania składamy także na ręce Pana dr Piotra Łopatkiewicza, profesora Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie i członka naszej Rady Muzealnej – za cenne wskazówki, za konsultacje i stałe zainteresowanie krośnieńskimi zabytkami oraz pomoc okazaną Muzeum Podkarpackiemu w realizacji tego zadania.
Mamy nadzieję, że już wkrótce wszyscy Państwo będą mogli zobaczyć efekty prac konserwatorskich na epitafium wotywnym w nowych aranżacjach wystaw stałych Muzeum Podkarpackiego.
© Muzeum Podkarpackie w Krośnie 2026
