Archiwum Zamkowe w Zamku Kamieniec

W 2021 r. zakupiono Archiwum Zamkowe z zamku Kamieniec i rozpoczęto prace nad jego naukowym opracowaniem. Te niezwykle cenne archiwalia stanowią zbiór dokumentów administracyjnych, prawnych, księgowych i własnościowych, które zostały wytworzone na przestrzeni  czterech wieków, tj. od XVI do XIX w. Wśród nich znajdują się między innymi inwentarze, kontrakty, testamenty oraz wyciągi z ksiąg sądowych bieckich, sanockich, pilzneńskich i lubelskich. Bardzo cenną część zespołu stanowi obfita korespondencja rodziny Jabłonowskich z przełomu XVIII i XIX w. Dokumenty te zawierają informacje o takich rodach jak: Kamienieccy, Firlejowie, Stadniccy, Skotniccy, Kalińscy, Ossolińscy, Grodziccy, Scipio del Campo, Jabłonowscy, Starowieyscy i inni. Ośrodkiem administracyjnym tego kompleksu dóbr najpierw był zamek Kamieniec, następnie dwór w Wiśniowej, zaś od końca XVIII wieku w Krościenku Wyżnym. Należały do niego między innymi: Odrzykoń, Ustrobna, Jaszczew, Szebnie, Bratkówka, Wojkówka, Korczyna, Niepla, Przybówka, Tarnowiec oraz wioski zamieszkałe przez ludność ruską: Bonarówka, Węglówka, Czarnorzeki i Krasna.

W 2024 roku podjęto współpracę z ośmioma osobami, specjalistami w dziedzinie tłumaczeń dokumentów archiwalnych, które wykonały transliterację i tłumaczenie 555,55 stron dokumentów. Ze względu na szeroki zakres prac nie została przetłumaczona całość Archiwum, ale jego część zawierająca najcenniejsze i najciekawsze dokumenty. Założeniem zadania jest kontynowanie prac przy przetłumaczeniu, transliteracji i wstępnym opracowaniu ok. 25 000 stron dokumentów znajdujących się w Archiwum Zamkowym z Zamku Kamieniec.

Etap ten pozwoli pogłębić wiedzę nt. historii rodzin szlacheckich związanych z regionem krośnieńskim i będzie stanowić bazę źródłową dla przyszłych opracowań naukowych i badań genealogicznych. Pozwoli także na organizację prac w kolejnych latach przy dalszym opracowywaniu tego niezwykle cennego archiwum.

Sprawozdanie merytoryczne z wykonania zadania 

pn. ”Archiwum Zamku Kamieniec” 

dofinansowanego ze środków Urzędu Marszałkowskiego w Rzeszowie.

Termin realizacji: 28.05 – 31.12.2025 roku

Miejsce realizacji: Muzeum Podkarpackie w Krośnie

Głównym założeniem projektu było wykonanie tłumaczeń, transliteracji (bądź transkrypcji) oraz wstępnego opracowania materiałów archiwalnych pochodzących z Archiwum Zamku Kamieniec, zakupionych przez Muzeum Podkarpackie w Krośnie w 2021 roku. Zbiór ten obejmuje dokumenty o charakterze administracyjnym, prawnym, księgowym i majątkowym, powstałe głównie w latach 1530–1820.

W ramach realizacji zadania nawiązano współpracę z siedmioma specjalistami zajmującymi się tłumaczeniem źródeł archiwalnych. Opracowywane materiały sporządzone były w językach: francuskim, hebrajskim, szwedzkim, łacińskim oraz niemieckim, a także w języku polskim, w przypadku którego wykonano transkrypcję. Umowy z wykonawcami podpisano w maju, natomiast odbiór prac, po formalnym potwierdzeniu ich realizacji i przekazania, nastąpił 1 grudnia 2025 roku. Łącznie dokonano transliteracji i tłumaczenia 555,55 stron dokumentów (przyjmując przelicznik 1800 znaków na stronę). Całkowity koszt wykonanych prac wyniósł 99 999,00 zł brutto.

Z uwagi na bardzo dużą objętość Archiwum, liczącą ponad 22 000 stron, nie opracowano całości zasobu, lecz wybrano najcenniejsze i najbardziej interesujące materiały. Takie rozwiązanie umożliwi kontynuowanie działań w kolejnych latach.

Koszt realizacji zadania wyniósł 99 999,00 zł i został w całości sfinansowany z dotacji celowej przyznanej z budżetu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego.

Opracowany i przetłumaczony zbiór przyczyni się do poszerzenia wiedzy na temat historii miejscowości położonych w okolicach Krosna oraz stanie się istotną bazą źródłową dla przyszłych badań naukowych i genealogicznych.

Do druku złożony został artykuł: Umowa kupna Krościenka Wyżnego zawarta w 1789 r. przez Katarzynę z Ossolińskich Jabłonowską z Cesarsko-Królewską Galicyjską Administracją Dóbr Państwowych we Lwowie, [w:] Galicja. Studia i materiały, 2025, 11.